De Oerpiet

002 images  Waar komt Zwarte Piet vandaan

Wie op zoek gaat naar de oorsprong van het Sinterklaasfeest moet terug naar de vroege Middeleeuwen, de voor-christelijke tijd met Germaanse en Keltische verhalen over Odin (Wodan) die als leider van de doden op zijn paard door het luchtruim vloog met twee zwarte raven als boodschappers en een zwarte knecht met een garde of roe, als symbool van vruchtbaarheid. Wodan wierp goede gaven door een gat in het dak. (Er waren nog geen schoorstenen, de rook ontsnapte door een gat bovenin het dak). Om Wodan gunstig

002 Gruss_vom_Krampus (1)

Krampus 

te stemmen werden er oogstoffers gebracht, hooi en graan gestopt in een schoen of een kous. De knecht joeg ondeugende kleine kinderen angst aan. Grote jongens moesten hun angst overwinnen door als helpers van Wodan de straat op te gaan. Ze maakten zich zwart om onherkenbaar te zijn in het donker of droegen houten maskers, overtrokken met huid van zwarte schapen. Toen het christendom kwam werd haastig een vervanger gezocht voor Wodan, het werd de bisschop Nicolaas. De zwarte knecht werd afgeschilderd als een overwonnen duivel. Na de reformatie werd het hele Sinterklaasfeest afgeschaft. Maar zo makkelijk ging dat niet. De kinderen wilden Sinterklaas niet kwijt en de grote jongens misten hun rol als boemannen, die vermomd, brullend door de duistere straten gingen en bonsden op de deuren. Er werd gezocht naar een nieuwe invulling van het oude feest. 

002 Nicolaas2

In het midden van de 17de eeuw kwam Sinterklaas weer terug. De

002 Knecht_Ruprecht_und_das_Christkind

Ruprecht met het ‘kerstkind’

oude midwinterfeesten herleefden. Op feestdagen zoals Sint Maarten, Sint Nicolaas of Kerstavond werden geschenken uitgedeeld. De knecht moest luisteren aan de schoorsteen en de Sint informeren of de mensen wel braaf waren. In Duitsland heette de knecht Ruprecht. Hij werd op kerstavond helper van het Christkind. In Oostenrijk was de knecht de vervaarlijke duivel Krampus. In Nederland en België was het Piet, zwart gemaakt zoals in de tijd van de Germanen, door de kerk beschreven als een overwonnen duivel. In Nederland hielp hij Sint Nicolaas, in sommige Vlaamse steden Sint Maarten. Sint bleef de eeuwen door gelijk, maar voor de knecht werden allerlei andere invullingen gezocht.

002 0000207611_Sideron_en_Cupido_2_710_130-750x480

De twee pages in dienst van stadhouder Willem V 

In de 18de eeuw werd hij een zwarte page die Sint Nicolaas vergezelde, analoog aan deftige heren die een zwart slaafje in dienst hadden. In Nederland was slavernij verboden. Maar rijke heren, of kooplui die contact hadden met de WIC konden ontheffing krijgen. Zo kreeg stadhouder Willem V, twee zwarte jongetjes cadeau. Ze kregen een keurige opvoeding, het stadhouderlijk gezin was dol op hen en later kregen

002 J 004 a Adriaan_van_Bredehoff_en_Tabo_Jansz WFM

Bredehoff met Tabo

ze goed betaalde banen aan het hof. Cornelis Bredehoff heer van Oosthuizen had een zwarte knecht met de naam Tabo. Hij liet de jongen een groot bedrag na, zodat hij kon trouwen en een tabakswinkeltje openen. Een schoolmeester uit Den Haag, die werkte in fort Elmina, wist een zwarte jongen te redden van de slavernij. Hij nam hem mee naar Den Haag, waar de Elisa genoemde knaap, een goede opvoeding kreeg en later ging studeren voor dominee aan de Leidse universiteit. Nicolaas kreeg als deftige bisschop vanzelfsprekend ook een zwarte knecht. In de 19de eeuw was de tijd van zwarte pages voorbij. Piet werd de knecht van Sinterklaas, maar hij werd zwart geschminkt en had

002 Harvard_Theatre_Collection_-_George_Primrose_TCS_1.818 Blanke minstrelacteur George Primrose in blackface, 1919 of eerder

‘blackface’

opnieuw een roe bij zich, maar nu om zo nodig ondeugende kinderen te straffen. De Zwarte Piet heeft weinig te maken met de slavernij, maar is een tweeduizend jaar oud gebruik. Het zwarte gezicht is zeker niet het door Amerikanen gesuggereerde ‘black face’, want dat is ontstaan in de tijd dat zwarte mensen de aandacht trokken met hun muziek en zang, spirituels en jazz, nagebootst door blanke Amerikanen, die daartoe op karikaturale wijze hun gezicht zwart maakten.  

002 P1130971-PJ-van-Geldorp-1200pix

Piet heeft het niet makkelijk 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s