Flehite verrast

047 d 5b124ffc-9106-4d20-a702-a24f435464b3_570  Museum Flehite werd verrast met een schilderij van de schilderende dominee Nieweg 

JAKOB NIEWEG (1877-1955)

001 ouderechtpaarklein

Ouder echtpaar geschilderd door Jakob Nieweg in 1924, geschonken door Els Blokker aan Museum Flehite

Jakob Nieweg was een innemende man. Iedereen in zijn omgeving hield van hem. Hij was de zoon van een dominee en dat betekende voor de Groningse dorpen waar hij woonde, een jongen met een voorbeeldfunctie. Het sprak vanzelf dat hij als oudste zoon in het gezin theologie zou gaan studeren. Al jong bleek Jakob talent voor tekenen te hebben, tot ieders verbazing: ‘Van Adam af is er geen schilder in onze familie geweest’, schreef hij daarover. Omdat er op het gymnasium in Groningen geen tekenles werd gegeven, mocht hij van zijn ouders les nemen aan de Minerva Academie. Jakob ging theologie studeren aan de Universiteit van Groningen. Hij werd enthousiast lid van de studentenvereniging maar wees een bestuursfunctie af, omdat hij geheelonthouder was. Een lid van de senaat die geen biertje dronk was natuurlijk ondenkbaar. In zijn studententijd werd hij geboeid door de kunsthistoricus H.P.Bremmer die iedere

047 d Jakob_Nieweg_door_Just_Havelaar 1913 RKD

Nieweg aan het werk op een tekening van Just Havelaar uit 1913. (RKD)

zaterdag in Groningen beschouwingen hield. Jacob sloeg geen bijeenkomst over. Bremmer had grote invloed op zijn manier van kijken naar kunst en het waarderen van moderne stromingen. Dat zou hem later van pas komen. Nieweg trouwde in 1905 met Neine van der Meulen. Hij studeerde af en werd dominee. Na verschillende standplaatsen vestigde hij zich op een gegeven moment met zijn vrouw en inmiddels een gezin met drie kinderen, in Laag Soeren. Daar ontmoette hij Anna van Gogh, de oudste zus van Vincent. Zij kon de schilderijen die zij van haar broer bezat, niet erg waarderen en had ze weggestopt op zolder. Jakob legde haar uit dat ze op een andere manier naar het werk moest kijken. Anna was daar zo mee

047 c Portret Charley Toorop door Jakob Nieweg, 1928 Simonis en Buunk

Portret uit 1927 van Charley Toorop door Nieweg  (Simonis en Buunk)

ingenomen dat ze de dominee een schilderij wilde geven. Nieweg wilde niet dat ze helemaal naar de zolder zou klimmen en nam genoegen met een tekening van Van Gogh, van een Brabantse boerin, die meer voorhanden lag. In die tijd maakte Nieweg ook kennis met de schilder en schrijver Just Havelaar. Er groeide tussen de twee een innige vriendschap. Bovendien konden de vrouwen en kinderen van de mannen het goed met elkaar vinden. Het was voor iedereen dan ook een groot gemis toen Havelaar met zijn gezin naar Bloemendaal verhuisde. Niet lang daarna, in 1914, hakte Nieweg de knoop door en koos, geholpen door zijn schoonvader, voor een bestaan als kunstschilder. Tot die tijd was hij een geliefde dominee geweest hoewel geen groot spreker. Tijdens zijn preken raakte hij soms zo geëmotioneerd dat hij niet meer uit zijn woorden kwam. De gemeenteleden vergaven hem van ganser harte zijn keuze voor een nieuw leven.

047 b klein wwwopac

De Langegracht met de Elleboogskerk in Amersfoort door Jakob Nieweg . (Museum Flehite)

Het gezin Nieweg verhuisde hun vrienden achterna naar Bloemendaal. De geschiedenis herhaalde zich toen Havelaar in 1918 naar Amersfoort vertrok. Nieweg volgde weldra. Beide gezinnen woonden dicht bij elkaar aan de Utrechtse weg. Havelaar en Nieweg gaven samen met de musicus Piet Tiggers en de letterkundige Dirk Coster een enorme impuls aan het culturele leven van Amersfoort. Ze organiseerden concerten, lezingen en tentoonstellingen. Het is bijna onvoorstelbaar dat in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw, in de zalen van ‘Armen de Poth’, werk hing van kunstenaars met in onze oren klinkende namen als Vincent van Gogh, Floris Verster, Isaac Israëls, Charley Toorop en vele anderen. Het huis van Nieweg werd een ontmoetingscentrum voor kunstenaars, maar ook een man als harmonicaspeler Klaas van de Klok, die niet kon lezen of schrijven, was er een graag geziene gast. Ondertussen werkte Jakob Nieweg aan een oeuvre van portretten, stillevens en stadsgezichten, waaronder enkele dromerige Amersfoortse wintertaferelen.

047 d Klaas van der Klok, harmonicaspeler

Jakob Nieweg  maakte dit portret van zijn vriend de harmonicaspeler Klaas van der Klok. (Museum Flehite)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s