De vlijtige Bavelaar

imgp2729 Op de februariveiling 2018 van veilinghuis ‘Onder de Boompjes’, werd een enorme Bavelaar aangeboden

Museum De Lakenhal was attent en kocht de ‘Bavelaar’, eigenlijk geen Bavelaartje zoals we die kennen, maar een groot diorama gemaakt door de papierknipper Jan van Kerchem omstreeks 1800. Het diorama van de Hooglandse Kerk en de Nieuwstraat is vol bedrijvigheid. Het kastje meet 50 x 66 cm en werd gekocht voor € 5500.

003 3a0cc637-4d8f-4004-a800-8be64044cbaa

Mooie aanleiding om het hoofdstuk over Bavelaar uit mijn helaas uitverkochte boekje ‘Glippers en Ballen’, tevoorschijn te halen en te illustreren met een Bavelaar uit privé bezit en een paar uit de nog even gesloten Lakenhal gemaakt van been door Cornelis Bavelaar jr. 

De vlijtige Bavelaar

002 a 03_linschoten_1760

De prent van Linschoten die als voorbeeld diende.

001 Bavelaar 04_Formaat wijzigen

Het dorp Linschoten gemaakt door Corn. Bavelaar sr. (part. coll.)

 

006 De Witte Poort te Leiden

De Witte Poort 

De diligences die door de Witte Poort de stad binnenreden hielden halt bij het logement en de stalhouderij ‘Het Stadhuis van Amsterdam’ aan het begin van het Noordeinde op de hoek van de Weddesteeg. Het logement stond goed bekend. Drs. Ingrid Moerman, oud conservator van de Lakenhal, die het leven van de Bavelaars heeft uitgeplozen, ontdekte zelfs dat de zusters Helena en Petronella Speck die het logement runden er op toezagen dat de bezoekers niet met modderige laarzen de trap opholden. Ze moesten die uittrekken en pantoffels aandoen voor ze een stap verder

007 De Zijlpoort te Leiden

Zijlpoort

zetten. Als de bezoekers bij een stevige maaltijd en een goed glas bier weer wat op krachten waren gekomen na de lange rit in de hotsende diligence werd hun aandacht getroffen door een opstelling van alleraardigste kijkkastjes met een gemiddeld formaat van 12 bij 18 cm en ongeveer 5 cm diep. De voorstellingen waren van hout of been met toevoegingen in papier en stro. De gasten keken hun ogen uit naar de bezige mannetjes en vrouwtjes in een werkplaats, thuis in de keuken, op het ijs, bij de boerderij of aan boord van een schip. Soms zijn naar voorbeelden van prenten monumentale gebouwen tot in de details nagemaakt binnen de beperkte ruimte van de kleine kastjes, met bruggen, bomen en figuurtjes niet groter dan één tot anderhalve centimeter maar zo fijn gesneden dat de plooien in de kleren, een pijp, wandelstok of stuk gereedschap duidelijk te herkennen zijn. De kastjes waren prachtige souvenirs en ze werden dan ook verkocht als warme broodjes aan geleerden op weg naar de universiteit, vreemdelingen die de vele wonderlijke verzamelingen in Leiden kwamen bezoeken, Engelse toeristen, studenten en kooplui.

004 a De Academie

Academie

Het Gravensteen

Gerecht 

De kastjes werden gemaakt door de timmermansknecht Cornelis Bavelaar (1777-1801) die om de hoek woonde aan het Galgenwater op de plaats waar later de huishoudschool zou worden gebouwd. Het was een bar slechte tijd. Napoleon had met allerlei blokkades tegen zijn aarsvijand Engeland de handel vrijwel stil gelegd. De Franse broeders en daarna Napoleon zogen Nederland leeg met almaar stijgende belastingen. De ooit in Leiden zo bloeiende textielnijverheid lag vrijwel stil. Er was geen droog brood te verdienen. Leiden telde een leger bedelaars. De armoe was groot. Cornelis Bavelaar en zijn vrouw Maria Johanna de Does kregen 15 kinderen waarvan er negen jong overleden. Cornelis restte de zorg voor zijn vrouw, zichzelf en zes hongerige Bavelaartjes. Hij besloot evenals zijn vader Cornelis sr. kastjes te gaan maken en die te verkopen als bijverdienste. Vader en zoon waren een kei in het houtsnijden en beeldhouwen. Ze maakten ornamenten en uithangtekens, maar konden ook figuurtjes maken ter grootte van de nagel van hun duim.

005 De Lakenhal

De Lakenhal 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s