Carpaccio

008 The-Arrival-Of-The-English-Ambassadors,-From-The-St.-Ursula-Cycle,-Detail-Of-A-Gondola,-1490-96  Carpaccio heeft twee betekenissen 

Bij Carpaccio denken we aan flinterdunne plakjes rauw rundvlees. Maar waar komt de naam vandaan en wie heeft het gerecht bedacht? Het verhaal begint met de in het jaar 1900 geboren Giuseppi Cipriano. Na veel omzwervingen en allerlei baantjes onder meer als ober, belandt Giuseppi als barman in Hotel Europe in Venetië. Daar komt op een dag een Amerikaan, een zekere Harry Pickering, met zijn tante. Het is de bedoeling dat Harry van de drank afkomt. Maar dat wil niet erg lukken. Harry brengt hele dagen door in de bar van Europe. Zijn tante geeft de moed op en gaat naar huis. Harry blijft tot hij zijn laatste cent heeft verdronken. Barman Giuseppi heeft medelijden met zijn vaste klant. Hij leent Pickering een bedrag voor de reis naar huis in de verwachting, dat hij het geleende geld wel nooit meer terug zal zien. Maar tot zijn verbazing komt Harry na een poosje terug met het geleende geld en nog een flink bedrag als dank daar bovenop. Giuseppi gebruikt het geld om in mei 1931 een bescheiden bar te openen. De bar krijgt de naam Harry’s Bar en is binnen de kortste tijd het trefpunt van de ‘happy few’. In 1950 heeft Giuseppi een klant die alleen fijn rauw vlees mag eten. Cipriano snijdt voor hem flinterdunne plakjes rauw rundvlees van een opmerkelijke rode kleur, die doet denken aan het rood dat de renaissance schilder Vittore Carpaccio vaak gebruikte voor zijn schilderijen, die overal in Venetië te zien zijn. Cipriano geeft het gerecht de naam Carpaccio.

014

 

VITTORE CARPACCIO

Smaakmaker van Venetië

015 Vittore_CarpaccioCarpaccio heeft de gevleugelde leeuw, het symbool voor Sint Marcus, geschilderd zoals de Venetianen hem graag zagen: Groot, dreigend en zelfverzekerd. Dat Venetië de Heilige Marcus koos als beschermheilige lag voor de hand. Het waren immers de Venetiaanse kooplieden Buono en Rustico die het lichaam van de evangelist in het jaar 829 uit het door moslims bezette Alexandrië hadden overgebracht naar Venetië om hem daar met zorg te begraven op de plaats waar later de San Marco basiliek zou verrijzen.

De gevleugelde leeuw, de vorst van land en zee, werd door Carpaccio geschilderd in het

004 5554389828_a8409447ae_b Jacht in de lagune

Op jacht in de lagune

jaar 1500. Het werk werd opgehangen in het Dogenpaleis, waar het nog altijd te zien is. Het is een enorm schilderij, 130 bij 368cm op precies te zijn. Vittore Carpaccio draaide zijn hand niet om voor reusachtige doeken. Hij was er trots op. In een brief uit 1511, gericht aan de Heer van Mantua, bood hij een niet minder groot schilderij aan, Jeruzalem voorstellende. Het vervoer van het doek hoefde geen problemen op te leveren, want volgens de maker kon het eenvoudigweg om een paal worden gerold en zo naar Mantua gebracht. Carpaccio zelf noemde het stuk, weinig bescheiden, niet alleen onvergelijkbaar wat betreft de maat, maar ook in pracht en perfectie. De brief aan de Heer van Mantua is het enig bewaard gebleven stuk met betrekking tot Carpaccio. We weten zelfs niet eens zijn jaartallen. Hij moet omstreeks het jaar 1456 zijn geboren en circa 1526 zijn gestorven. Hij was een leerling van Jacopo Bellini en werd beïnvloed door diens zonen Giovanni en Gentile.

003 43493-02 Twee hoeren op balkon Carpaccio

Twee hoeren op een balkon 

 

Nieuwe perspectieven

XIR316379

De heilige Stephanus preekt in Jeruzalem 

Carpaccio mag dan wat faam betreft in de schaduw van de Bellini’s staan, schilderen kon hij als de beste. Zijn onderwerpen betroffen verhalen van heiligen of Bijbelse figuren, geplaatst in de tijd van de schilder, het eind van de 15de eeuw, het hoogtepunt van de Renaissance in Italië. Een tijd waarin kunstenaars, wetenschappers en allen die zich om iets meer bekommerden dan de zorgen van alledag, doortrild waren van de grote veranderingen, die zich om hen heen voltrokken. De mens ontdekte zichzelf, de wereld en het heelal. ’s Nachts slopen studenten zoals Andreas Vesalius over de begraafplaatsen. Zij roofden lijken en verrichtten autopsies om te ontdekken dat het lichaam van de mens heel anders functioneerde dan de Griekse en Arabische geschriften deden geloven. Christoffel Columbus voer roekeloos ver, verder dan ooit een Europese zeeman was geweest en hij rolde niet van de aarde, zoals werd verwacht, maar ontdekte een nieuwe wereld. De002 7b9dc0bd20ed814b795fd3428585f612--renaissance-artists-italian-renaissance Carpaccio aarde is rond, fluisterden geleerden tegen de kerkelijke opvatting in. De kunstenaars legden de wereld vast, zoals die met nieuwe ogen werd gezien. De binnenkamers met alle details van meubels, tapijten en beschilderingen. De landschappen, eerst veilig vanuit huis bezien door de open ramen, zoals de Vlaamse schilders deden, later wijds en met diepte die werd gesuggereerd met een donkere voorgrond en een lichte achtergrond, maar meer nog door het gebruik van perspectief.

De wereld van Vittore Carpaccio was Venetië. De gevleugelde leeuw staat pompeus op de voorgrond op de grens van de zee en het woeste land. Maar onder zijn vleugels door zien we de handelsschepen de haven binnenvaren,met waarschijnlijk specerijen, porselein, tapijten of zijde aan boord. Achter de met een stralenkrans omgeven leeuwenkop tekent zich haarscherp het silhouet van Venetië af met de Campanila van de San Marco, het Dogenpaleis en daarachter al die kerken, paleizen en bestuurscentra in een meer oosterse dan Europese architectuur, van binnen en van buiten versierd met kunst in een ongekende overvloed: Beelden, mozaïeken, tapijten, schilderijen.

Toch was Venetië in de eerste plaats een koopmansstad. Niet een religieus centrum zoals Rome, of een middelpunt van kunsten en wetenschappen zoals Florence. Venetië was een eigengereide, zelfverzekerde handelsstad, waar kunst vooral de betekenis had om kracht en kredietwaardigheid te tonen en die niet wilde onderdoen voor andere machtscentra.

001 7ae86322678de9592febeefa138fa578

De doge

Carpaccio leek soms bijna zijn eigenlijke thema’s te vergeten, zozeer leefde hij zich uit in de weergave van zijn stad, naast en achter zijn portretten en verbeelding van heiligenlevens. Hij schilderde de Doge, in zijn tijd een lamgeslagen paradijsvogel in een gouden kooi, wiens macht sinds het midden van de 13de eeuw werd ingeperkt door een democratisch gekozen Grote Raad. Door een raam zien we het heldere door het water weerkaatste licht. Carpaccio schilderde twee hoeren op een dakterras, die verveeld en ledig de tijd door hun vingers laten glippen, een geëxalteerde Hiëronymus omringd door boeken, een ridder in een koket harnas in een bloementuin, de heilige Stephanus die in Jeruzalem preekt voor een aandachtig gehoor. Maar bovenal schilderde hij Venetië, de mensen op straat, Oosterse kooplui, elegante edelen met puntige schoenen en strakke kousbroeken, potsierlijk uitgedoste dwergen en opgedirkte vrouwen.

 

De Heilige Ursula

017 st ursula pic

Scuola Ursula 

De schilderijen van Carpaccio worden nog altijd bestudeerd door liefhebbers van de maritieme geschiedenis, architecten, meubelkenners, kostuumdeskundigen en botanici omdat Carpaccio alles wat hij zag met nauwkeurigheid en kennis van zaken weergaf. Misschien blijkt dat wel het duidelijkst uit de serie die hij maakte voor de ‘Scuola’van de

010 thm_le-songe-d-ursule_carpaccio

Ursula droomt 

Heilige Ursula. Een scuola was een instelling die nog het best vergeleken kan worden met een soort gilde waarvan de leden waren verbonden door een zelfde ambacht en die van dezelfde landsaard waren. Zij ontleenden hun macht aan het feit dat zij zich bezig hielden met allerlei vormen van liefdadigheid waartoe het geld werd verkregen uit contributie van de leden. De scuoles staken elkaar de loef af in de pracht van hun gebouwen. De Scuola Ursula bestelde bij Carpaccio een serie grote doeken met als onderwerp de Legende van de Heilige Ursula. Een luguber verhaal over een vrome Engelse prinses die haar aanstaande gemaal overhaalde naar Rome te reizen om zich te laten dopen. Ursula maakte de pelgrimstocht mee en liet zich

006 die_ankunft_der_heiligen_ursul_lo in Keulen

Aankomst van de 11000 maagden in Keulen.

vergezellen door 11000 maagden. Op de terugreis tijdens een oponthoud in Keulen, werden de onschuldige meisjes afgeslacht door woeste Hunnen. De doeken zijn één grote loftuiting op de pracht en praal van Venetië. Zelfs als de episodes zich afspelen in Engeland, Rome of Keulen, is de architectuur en zijn de interieurs onmiskenbaar geïnspireerd door Venetië. Alles is waardig, elegant en vitaal, zelfs op het doek dat de vreselijke moordpartij verbeeldt, zijgen de maagden bevallig ineen.

Carpaccio was een groot kunstenaar, maar zijn naam is vooral bewaard als fijn gesneden rundvlees.

 

011 thm_minstrel (1) detail presentatie Jezus in de tempel

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s