Het liefdesleven van Leonardo da Vinci

11dcddb7d39c7467d6ee0c1a171e9267 Leonardo da Vinci leidde een ingewikkeld bestaan 

791px-Leonardo_da_Vinci_-_Saint_John_the_Baptist_C2RMF_retouched Louvre

Salai als Johannes de Doper, geschilderd door Leonardo da Vinci

 Uitgeverij Spectrum stuurde mij een boek ter bespreking in het magazine G-Geschiedenis. Een pil over het leven van Leonardo da Vinci. Een door Rob de Ridder vertaalde biografie, geschreven door Walter Isaacson.  Dat betekende een duik in het roerige leven van de geniale ‘homo universalis’ Da Vinci. De schilder, ingenieur, anatoom en wat al niet meer. Een man die zich enthousiast stortte op de meest uiteenlopende zaken, maar vaak zijn projecten niet afmaakte, tot wanhoop van zijn opdrachtgevers. Zijn liefdesleven was al even ingewikkeld. Da Vinci had een voorkeur voor aantrekkelijke jonge mannen. Dat bracht hem herhaaldelijk in de problemen. Zo liep hij een knaap tegen het lijf die voor geen cent te vertrouwen was. Het was een boerenjongen van tien jaar oud, zijn naam was Gian Caprotti, maar hij kreeg van Da

f5f5ba56ac46ba5615687e66a079f3c5--st-sebastian-male-portraits Da Vinci

Salai als Sint Sebastiaan

Vinci de naam Salai, wat volgens de boeken ‘kleine duivel’, zou betekenen, hoewel ik die betekenis in geen enkel Italiaans woordenboek kan vinden. Da Vinci was weg van de ondeugende krullenbol. Hij nam het ventje op in zijn atelier als leerling. Een paar dagen later ging hij met zijn vriend, de architect Giacomo Andrea uit Ferrara een hapje eten en nam Salai mee. De jongen at als een uitgehongerd beest. Hij morste met de wijn en gooide een paar karaffen om. Leonardo kocht kostbare stoffen om de knul te kleden. Hij legde geld klaar om de kleermaker te betalen. Even later was het geld weg. Salai stal als een raaf, van Leonardo, de andere leerlingen en zelfs de klanten. Leonardo die nooit persoonlijke zaken tussen zijn aantekeningen zette, krabbelde in de marge van een notitieboekje, dat Salai een dief en een leugenaar was, onbetrouwbaar en hebberig. Hij werd er wanhopig van, maar vergaf zijn leerling alles.

School_of_Leonardo_da_Vinci_-_(Salai) 15 jaar prive coll. Alois Foundation Liechtenstein ca 1502-03

Salai geschilderd door een medeleerling

De jongen groeide op als een knappe krullenbol. Georgio Vasari (1511-1574) die de levens van schilders uit de Renaissance heeft beschreven, zegt over Salai: ‘… een zeer aantrekkelijke, innemende en knappe jongeman met mooie, krullende lokken, waar Leonardo verrukt van was’. Leonardo tekende Salai vele malen en gebruikte hem als onderwerp voor zijn schilderijen zoals bijvoorbeeld de ondeugend kijkende Johannes de Doper. Er wordt zelfs beweerd dat de mysterieuze glimlach van de Mona Lisa, die van Salai zou zijn, maar dat wordt door Het Louvre ten stelligste ontkend. Ook de leerlingen van Da Vinci, kozen Salai graag als model. Het schilderstalent van Salai zelf was niet bijzonder. Liever dan te schilderen liep hij rond in de kostbare kleren die Leonardo voor hem kocht en haalde voortdurend streken uit. Da Vinci gaf hem op zijn kop, maar kon nooit echt kwaad op de jongen worden. De zaken veranderden toen Salai concurrentie kreeg. In 1507 kwam Da Vinci over de vloer bij de Milanese edelman Melzi.

download

Francesco Melzi (zelfportret) 

Daar ontmoette hij Francesco, een beeldschone jongen van een jaar of vijftien. In tegenstelling tot Salai was deze knul welopgevoed en hij bleek te beschikken over een aanzienlijk talent. Da Vinci wist met de vader overeen te komen dat Francesco bij hem in het atelier zou komen, hij adopteerde de knaap als een soort stiefzoon. Salai legde zich na enige tijd neer bij de nieuwe situatie. Da Vinci trok met beide jongens op, maar Salai ging steeds meer op zichzelf wonen, ook toen Leonardo in dienst trad van koning François I en in Frankrijk ging wonen. Da Vinci stierf in mei 1519. Francesco Melzi was aan zijn sterfbed. Salai erfde het huis waarin hij woonde en enkele schilderijen, waaronder de Mona Lisa. Francesco Melzi kreeg de duizenden papieren, aantekeningen en modellen van Da Vinci. Hij zette zich aan het werk om alles te ordenen en klaar te maken voor een uitgave. Daar is het helaas niet van gekomen. Salai trouwde op zijn 43ste, nauwelijks een jaar later kwam hij om tijdens een duel, waarbij hij dodelijk werd getroffen door een met een kruisboog afgeschoten pijl. Melzi ging terug naar Italië, trouwde met een zekere Angiola di Landrini en kreeg acht kinderen. Hij koesterde de erfenis van Da Vinci, evenals zijn oudste zoon na hem. 

Actueel

Mundi_framed

De Salvator Mundi die in november wordt geveild bij Christie’s

Eén van de laatste werken van Leonardo da Vinci, een Salvator Mundi, een voorstelling van Christus met een zegenende rechterhand en in de ander hand een bol van bergkristal, was verdwenen. Er was wel een prent en een schilderij dat werd verondersteld een copie van een leerling te zijn. Bij een recente restauratie is ontdekt dat de Salvator Mundi onmiskenbaar een werk van Leonardo da Vinci zelf is. Het werk wordt op 15 november 2017 in New York geveild en moet 100 miljoen dollar opbrengen.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s