Een zeereis naar Indië (2)

6191290e3ca45e775f49ab38882f8b83--petrus De architect H.P. Berlage besloot een reis naar Indië te maken

Berlage1-e1389873716615 Aan boord van het s.s. Grotius

Aan boord van de ‘Grotius’.

Toen Hendrik Berlage zich had losgemaakt van Hélène Kröller-Müller en haar bedilzicht bij de bouw van het Jachthuis op Hoge Veluwe, had hij zijn handen vrij voor nieuwe avonturen. Een reis naar Nederlands-Indië trok hem aan. Hij wilde de door hem

algemeene-surabaya Berlage

Door Berlage ontworpen kantoor van de ‘Algemene’, in Soerabaja

ontworpen gebouwen in Batavia en Soerabaja wel eens zien. Er lagen uitnodigingen om lezingen te houden voor verschillende kunstkringen en de regering had behoefte aan zijn opvattingen over de restauratie van monumenten zoals de Boroboedoer en de tempels in Prambanan. Hoewel dat laatste zorgvuldig stil werd gehouden. Er waren in die tijd hooglopende meningsverschillen over de restauratie. Moesten de oude monumenten worden behoed voor verder verval of hersteld in oude luister? Daarnaast werd getwist over de westerse architectuur in Indië en in hoeverre die moest worden aangepast aan de oosterse bouwstijlen. In februari 1923 reisde Berlage met de trein naar Genua en ging daar aan boord van het stoomschip ‘Grotius’. Een luxueus schip met prachtige betimmeringen van onder meer Lion-Cachet. De aimabele architect verdiepte zich onderweg in de Indische cultuur. Hij probeerde Maleise woordjes te leren van de bemanning. De medepassagiers keurden deze amicale omgang met de ‘inlanders’ ten zeerste af. Bij de aankomst in Egypte verbaasde hij zich over de lelijkheid van Port-Saïd: ‘de beruchte stad op de zelfkant van Europa en Afrika, met straten en gebouwen als van een lelijke tentoonstelling. Het mooiste dat ik er zag, was het kolenladen door honderden zwarte kerels bij het licht van flambouwen, maar een beeld uit de hel’, schreef hij.

hendrik-petrus-berlage-amsterdam-1856-the-hague-1934-a-mountainous-landscape-with-houses_2

Batavia getekend door Berlage 

In Indië werd hij met egards ontvangen. Tot de vele ontvangsten hoorde een diner bij de Gouverneur-Generaal in het  paleis in Buitenzorg. Aan tafel zat Berlage tegenover Willy Sluiter, die op dat moment zijn reis door Indië maakte.Voor verschillende kunstkringen hield hij lezingen. Daarbij bedong Berlage, ondanks zijn socialistische overtuiging en sympathie voor het jonge communisme, zulke fikse honoraria, dat verschillende gezelschappen teleurgesteld moesten afhaken. Het eten, de dans en de muziek, boeiden hem niet, maar des te meer het landschap en de Hindoeïstische en Boeddhistische architectuur. Hij werd lyrisch van een bezoek aan Bali.

hendrik-petrus-berlage Borobudur

De Boroboedoer getekend door Berlage 

In zijn later verschenen boek ‘Mijn Indische reis’, schreef hij over dat bezoek: Op Bali bestaat dus nog volkskunst in den besten zin, omdat de geheele architektuur nog leeft in hoofd en … hart’. Toen hij een tempel bekeek, waarvan hij veronderstelde dat die eeuwen oud moest zijn, werd hem verteld dat het bouwwerk nog geen drie maanden bestond en hij werd voorgesteld aan een bedeesde Balinees die de bouwer bleek te zijn. Toen hem werd gevraagd naar zijn ideeën over de uitbreiding voor Batavia, rekende Berlage zulke absurde prijzen, allen al voor zijn advies, dat men er van afzag. Terug in Nederland diende Berlage zijn rapport over restauratie in, hield lezingen en schreef zijn boekje ‘Mijn Indische reis’. Van een voorgenomen standaardwerk over de bouwkunst van Bali is het helaas niet gekomen.

maxresdefault Djokja 

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s