Drie oktober (4)

002 a Leidse hutspot Lakenhal  In de vroege morgen van 3 oktober 1574 varen de geuzen Leiden binnen 

Hutspot

In de nacht van 2 op 3 oktober stond de twaalfjarige weesjongen Cornelis Joppensz. op002 c jeugdboek de stadswallen van het belegerde Leiden te turen in de richting van de Schans Lamme. Hij zag brandende lonten van de schans af bewegen. Soldaten hielden hun lonten brandend, anders konden ze niet schieten. Hij waarschuwde zijn stadgenoten dat het leek of de Spanjaarden wegtrokken. Hij werd niet geloofd, maar toen hij volhield, kreeg Cornelis toestemming om te gaan kijken. Hem werd zelfs een beloning van zes gulden in het vooruitzicht gesteld. Even later zagen de mannen op de wallen Cornelis uitbundig zwaaien met zijn hoed. Nog vertrouwden ze het zaakje niet. Een andere jonge man, Gijsbrecht Cornelisz. Schaeck, ging er ook op uit. Hij heeft waarschijnlijk de hutspot gevonden, want die is tot hij in de Lakenhal kwam, lang in zijn familie bewaard gebleven. De jongens waadden door het water over het ondergelopen land en waarschuwden Lodewijk van Boisot, de admiraal van de geuzen. Eerst was men achterdochtig. Voorzichtig werden een paar schuiten vooruit gestuurd. Vanaf de wallen zag men dat de schepen van de geuzen in beweging kwamen.

4c103578-a069-454f-bacf-9e131564ebd8 Schoolplaat Leidens Ontzet J.H. Isings

Schoolplaat J.H. Isings

Hopman Van der Laan trok toen met zijn vendel naar buiten en ruimde de afzetting in het water bij de schans op, om de geuzen vrije doorgang te verlenen. Tegen acht uur voeren de schepen met voedsel de stad binnen langs de Vliet. De uitgehongerde Leidenaars waren dol van vreugde. Historieschrijver P.C. Hooft heeft het prachtig beschreven:

Het holgehongerd volk, wijf, man, oud, jonk, boordde bol en dik den oever, en overwelfde, zo veel hun doenlijk viel, de vaart, met uitstrekken van schouderen, armen, en handen, om te bereiken, te vangen, te grabbelen, ’t brood, haring, kaze en andere spijzen hun toegesteken of geworpen, door de bootsluiden’.

002 b SK-A-3911

De geuzen delen haring, brood en kaas uit.  Schilderij van de in Leiden geboren Otto van Veen( 1557-1629) in het Rijksmuseum

Daarna spoedde de bevolking zich naar de kerk om te danken voor de bevrijding.

‘Glijck den grootsten rapsack, Vloot den Speck verbaest. Als een wind die blaest,

Siet hem met zijn knapsack, Loopen in der haast, Als een hond die raest.’

Ieder jaar op Drie Oktober wordt er haring en wittebrood uitgedeeld. In de jaren dertig

a2369ef009820504dbfe7143c96d8878--leiden-oktober 1934

Haring en wittebrood in 1934 

van de vorige eeuw was dat een welkome aanvulling op het menu van arme Leidenaars. Er werden toen ook andere waren verstrekt zoals pakken koffie. Nu is de uitdeling van haring en wittebrood vooral een traditie, evenals het eten van hutspot. Zij het van een geheel andere samenstelling dan in 1574. Er waren toen bijvoorbeeld nog geen aardappelen.

Recept

Op de site www.smulweb.nl is een recept te vinden voor hutspot zoals die er in 1574 uitgezien zou kunnen hebben. Nodig:

500 gr. Witte bonen

500 gr. Mager rookspek

1 ½ kg. Winterpenen

500 gr. Pastinaken

007 k Leidens ontzet 2013 Niek Bavelaar

Haring en wittebrood in 2013. Foto Niek Bavelaar 

500 gr. Uien

20 gr. Zout

Beetje versgemalen peper

Was de witte bonen en laat die een nacht weken in ruim water. Breng de volgende dag de bonen in het week water aan de kook. Doe er dobbelsteentjes gesneden spek bij. Twintig minuten laten koken op zacht vuur. Ondertussen groenten schoon maken en fijn snijden. Voeg alles toe met het zout en laat het nog 45 minuten zachtjes doorkoken. Giet de hutspot af en schep die goed door elkaar. Op smaak brengen met vers gemalen peper.

007 e Beleg

Uitdeling haring en brood op een oude centsprent 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s