Abraham Grapheus

Anthony_van_Dyck_-_An_Apostle_with_Folded_Hands_-_WGA07428 Staatliche Museen Berlin   Wie goed kijkt naar het portret van Grapheus komt de doorgroefde kop tegen op allerlei schilderijen 

Abraham Grapheus door Cornelis Vos

Abraham Grapheus geschilderd door Cornelis de Vos

In de verfijnde tentoonstelling: ‘Zuiderburen, Portretten uit Vlaanderen, die tot 14 januari 2018 te zien is in het Maurits huis, wordt de aandacht getrokken door een schilderij van een met ‘breuken’, dat zijn zilveren ordetekenen, omhangen man, geschilderd door Cornelis de Vos. In zijn hand houdt hij een zilveren beker met grote schilders uit het verleden: De Griekse kunstenaar Zeuxis uit de 5de eeuw voor Christus, Apelles een hofschilder uit de tijd van Alexander de Grote, 4de eeuw voor Christus en het kwartet wordt voltooid met Raphaël en Dürer. De grote beker op tafel wordt bekroond door een afbeelding van Apollo. Het zilver is in de Franse tijd gejat door de Fransen en nooit meer teruggekeerd. Gelukkig hebben we de afbeelding nog. Het leuke van dit schilderij is dat we de man met de doorgroefde kop kennen. Wie kunstboeken doorbladert of musea bezoekt zal het gezicht vaak tegenkomen, vooral op schilderijen

1899-B kopie Jaques Jordaens, studies kop Abraham Grapheus 1620 Mus Sch K in Gent

Jacob Jordaens, twee studies.

van Jacob Jordaens, maar ook bij Anthony van Dyck en anderen. De man is Abraham de Graef, naar de gewoonte van zijn tijd verlatijnst tot Grapheus. Hij is geboren in Hulst ergens tussen 1545 en 1550 en gestorven in Antwerpen in 1624. Hij werd lid van het Sint Lucasgilde in Antwerpen met de bedoeling schilder te worden. Maar zijn talent was niet toereikend om op te boksen tegen tijdgenoten als Rubens en Jordaens. Hij schilderde uithangborden, sierlijke letters in kerken en kroegen en vergulde heiligenbeelden. Hij werd ‘knaep’, van het Lucasgilde, een knecht, meer een soort breed inzetbare duvelstoejager. In 1586 verdiende hij daarmee 36 gulden per jaar. Hij regelde

Anthony_van_Dyck,_An_Apostle_with_Folded_Hands Gemäldegalerie Berlin

Grapheus geschilder door Anthony van Dyck

feestmaaltijden en begrafenissen van gildebroeders, hij deed boodschappen, hielp bij het organiseren van optreden van de Violieren, de oudste rederijkerskamer van Antwerpen en hield de gildeboeken bij. Dat deed hij met grote nauwgezetheid. Als we de oude leggers van het gilde doorbladeren komen we narrige opmerkingen tegen over onvolkomen heden uit het verleden, zoals het niet vermelden van alle leerlingen en onnauwkeurigheid bij het vermelden van de uitgaven. Vanaf het moment dat Grapheus de boeken bijhield, dat moet vanaf 1588 zijn geweest, gebeurde dat meer dan stipt. Grapheus trouwde met zijn Tanneke en kreeg enkele kinderen, waaronder twee zonen die lid werden van het gilde. Zoon Abraham jr. , die als borduurwerker te boek stond, werkte zich in de nesten, toen hij bonje maakte in herberg ‘De Drij Reepkens’. Hij verwondde een kroegbezoeker met een mes en werd vastgezet totdat hij een fikse schadevergoeding zou hebben betaald. Hoe geliefd de oude Grapheus was bleek toen schilders als Rubens, Jordaens, Brueghel en anderen spontaan lapten om het geld bij elkaar te brengen. Grapheus was een echte goeierd, die altijd in was voor een praatje en nooit te beroerd om een klusje op te knappen. Tientallen jaren was hij in dienst van het gilde. Op een portret van hem uit

1220201115230001 Abraham Grapheus door Pieter Porbus

Grapheus op jonge leeftijd, geschilderd door Frans Pourbus de Oude

circa 1572, geschilderd door Frans Pourbus de Oude, zien we Abraham als een normale jongeman. Maar al vrij jong kreeg hij rimpels in zijn vermagerde en behaarde gezicht. Niet bepaald een knappe vent, maar wel een markante kop en daar waren schilders verzot op. Vooral Jordaens gebruikte de ‘knaep’ talloze malen om een ‘tronie’, te schilderen, een kop die later in een schilderij kon worden toegepast, zoals een herder in Bethlehem, een sater op een bacchanaal, een aandachtige oude apostel. Wie de kop op het schilderij dat nu in het Mauritshuis goed in zich opneemt, zal Abraham Grapheus later nog vaak tegenkomen. 

 

Four_Evangelists_Jordaens_Louvre_Inv1404

De vier Evangelisten geschilderd door Jacob Jordaens met rechts Grapheus

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s