Floresstraat in Leiden

Figure-2-Philipp-von-Siebold-as-a-young-man-1826-Drawing-by-an-unknown-Japanese  De Floresstraat heette vroeger Niponstraat 

054 g NL-LdnRAL_PV_PV31835.1

Huis Nipon in De Kooi 

Niponstraat, dat kon niet langer. De Nederlanders die terugkeerden met verschrikkelijke verhalen over de Jappenkampen en zagen dat er in de Kooi een straat was genoemd naar Nipon, Nihon het land van de rijzende zon, reageerden verontwaardigd. September 1950 besloot het stadsbestuur dat de Niponstraat voortaan Floresstraat zou heten en daarmee verdween de naam van het buiten dat had gestaan op de plaats waar nu ongeveer de Bloemstraat is. Wel bleven de naam van de bouwer van het huis Von Siebold en die van het roemruchte eilandje Decima voortleven in andere straatnamen in de Kooi. In een museum aan het Rapenburg wordt de naam in ere gehouden van de man die Japan naar Leiden bracht en tuinplanten introduceerde die we allemaal kennen zoals de hosta, de azalea, de pioenroos en de hortensia

054 b portrait-siebold-wurzburg3

Philipp von Siebold (2de van rechts) met andere studenten.

Philipp F.B. Siebold, werd geboren op 17 februari 1796 in een deftige familie van hooggewaarde Duitse artsen. Hij verloor al jong zijn vader en werd voorlopig opgevoed door zijn grootvader die vereerd werd met een adellijke titel waarna de familie Von voor de achternaam mocht zetten. Von Siebold studeerde medicijnen in het Duitse Würzburg. Hij werd lijfarts aan het hof van Koning Willem I maar zijn verlangen ging uit naar natuurhistorisch onderzoek in verre landen. Hij kreeg die kans door legerarts te worden bij het Nederlands Oostindische Leger en in 1822 vertrok hij naar Batavia. De

054 a Von Siebold NL-LdnRAL_PV_PV61119

Philipp von Siebold als legerarts 

gouverneur-generaal onderkende snel de capaciteiten van Von Siebold en stuurde hem naar het schiereilandje Decima voor de kust van de Japanse stad Nagasaki. De jonge Philipp was in zijn element. Direct na aankomst verdiepte hij zich in de cultuur van het nog grotendeels onbekende en voor vreemdelingen gesloten Japan. Hij wist de belangstelling op te wekken van Japanse geleerden, de mensen wisten hem al snel te vinden omdat hij een goed arts was en vooral veel verstand had van oogziekten. Bij hoge uitzondering gaf de Japanse overheid hem toestemming om Decima te verlaten en zich te vestigen in de heuvels even buiten Nagasaki. Daar ontving hij wetenschappers en patiënten en gaf

054 h Hondje von Siebold

Het hondje dat Von Siebold meenam uit Japan werd na zijn dood opgezet en is nu te zien in het Von Siebold Museum in Leiden 

les aan studenten. Hij ontmoette de jonge Otaki Sonoku en ging met haar samenwonen. Het paar kreeg een dochtertje O-Ine, dat later de eerste vrouwelijke arts in Japan zou worden. Ondertussen verzamelde Von Siebold boeken, voorwerpen, planten, kleding en nog veel meer Japanse zaken die hij via Batavia naar Nederland stuurde. Hij slaagde er zelfs in om zaden van de theestruik naar Indië te zenden waarmee een begin werd gemaakt met de theeplantages die later zo belangrijk zouden worden. De problemen begonnen toen Philipp kaarten begon te verzamelen. Hij werd verraden en beschuldigd van spionage. Zijn medewerkers werden streng gestraft en Von Siebold werd verbannen. Zijn vrouw en dochtertje moest hij achterlaten. Terug in Leiden begon hij de enorme verzameling die daar inmiddels was aangekomen te ordenen. Hij huurde het huis aan

054 f SieboldhuisWLANL_-_Pachango_-_Sieboldhuis

Rapenburg 19

het Rapenburg 19 en richtte er een museum in. Het huis werd bezocht door geleerden, kunstenaars en vorsten. Een paar jaar later kocht hij het pand. Om de één of andere reden ging hij op een gegeven moment de onderverdieping verhuren. De studenten richtten er hun Sociëteit Minerva in. De Japanse spullen werden in de kamers en gangen boven geplaatst. Een ongelukkig oplossing en daarom week Von Siebold met zijn collectie uit naar een huis in de Paardensteeg (de latere Prinsessekade) . Aan de Lage Rijndijk kocht hij een buiten met een theekoepel en liet er een huis bouwen met een kasachtige serre dat hij Nippon noemde. Tijdens een bezoek in Duitsland ontmoette hij de 25 jaar jongere Ida von Gagern. Hij trouwde met haar en kreeg vijf kinderen. Op 63 jarige leeftijd kreeg hij plotseling de kans nog een keer terug te keren in Japan. Het land had vooral onder dwang van Amerika de havens open gesteld. De verbanning van Von Siebold was opgeheven en er was in Nederland behoefte aan iemand met kennis van zaken. Samen met zijn twaalfjarig zoontje Alexander reisde Von Siebold naar Japan. Hij werd door oude bekenden warm ontvangen. Zijn Japanse vrouw en dochter leefden nog. Het was

054 e Kusumoto_Otaki_(1807-1865),_aka_Sonogi Taki

Kusumoto Otaki, de vriendin van Von Siebold 

even slikken voor Von Siebold toen hij hoorde dat Sonoku na zijn vertrek twee keer met een Japanse man was getrouwd en twee keer weduwe was geworden. Van allebei de mannen had zij een kind. Von Siebold had uitgesproken ideeën over de samenwerking tussen Nederland en Japan. Dat werd hem niet in dank afgenomen. Jaloezie en afgunst leidde er toe dat hij zich opnieuw genoodzaakt zag Japan te verlaten. Terug in Leiden zette hij zijn werk voort. De zomers woonde hij met zijn gezin in Leiden. ’s Winters verbleven zij in Duitsland. Von Siebold stierf in het najaar van 1866. Zijn naam wordt in Leiden in ere gehouden met het prachtige museum Sieboldhuis in Leiden. In Japan is hij een held. Bij één van mijn eerste bezoeken aan Nagasaki kostte het mij veel moeite om de chauffeur met zijn grote pet en witte handschoenen duidelijk te maken waar ik naar toe wilde, maar toen ik de naam Von Siebold noemde stak hij met een brede grijns zijn duim op en zei: “Siebold san, very good”.

 

Decima

054 d deshima

Het schiereiland Decima, ongeveer zo groot als de Dam in Amsterdam 

De Portugezen waren de eerste westerlingen die zich in Japan vestigden om er handel te drijven. Maar toen zij zich gingen bemoeien met de politiek en de religie van het land hadden de Japanners snel genoeg van hen. De Hollanders zagen hun kans schoon en beloofden zich nergens mee te bemoeien maar alleen voor de handel te komen. Zij

220px-Bundespost_Philipp_Franz_von_Siebold

Von Siebold

mochten zich vestigen op een schiereiland zo groot als de Dam in Amsterdam voor de kust van Nagasaki. Eeuwenlang was Decima (of Deshima) de kier van de deur die verder voor iedere vreemdeling gesloten was. Alles wat de Japanners wisten over de westerse wetenschap kwam uit Holland via Decima. Er waren Japanners, de zogenaamde Hollandgekken, die Nederlands leerden om zo de boeken van Boerhaave en andere wetenschappers te kunnen lezen. De Japanse taal bevat veel Nederlandse woorden. Ter herinnering aan de relatie Nederland-Japan is bij Nagasaki een stadje op ware grootte gebouwd vol Nederlandse gebouwen. De huizen en pakhuizen op Decima zijn de voorbije jaren met veel zorg gerestaureerd en herbouwd.

japan 050

Decima 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s