Roddelaars

Illustration_from_Eadwine_Psalter Roddelen is zo oud als de wereld 

Psalm 63:3 ‘Die hun tong scherpen als een zwaard, een bitter woord aanleggen als hun pijl. 

Illustration_from_Eadwine_Psalter_2

Roddelen en kwaadspreken zijn van alle tijden. In de Bijbel wordt er verschillende malen tegen gewaarschuwd, zoals in Spreuken 18: 21 waar we lezen: ‘Dood en leven zijn in het geweld der tong’. In psalm 63: 3 worden de kwaadsprekers omschreven als zij: ‘Die hun tong scherpen als een zwaard, een bitter woord aanleggen als hun pijl.’ De monniken die omstreeks 830 in Reims het boek schreven en illustreerden, dat nu bekend staat als ‘Utrechts Psalter’, namen de tekst van psalm 63 wel heel letterlijk. Bij de psalm staan figuren die hun giftige roddelpijlen afschieten, terwijl met een zwaard en een grote slijpsteen de tongen worden geslepen. In het midden van de 12de eeuw lag het boek in de abdij van Canterbury. De monnik Eadwine schreef de tekst over in het Latijn, oud-Engels en Anglo-Normandisch, de tekeningen werden gecopieerd en gekleurd. In 1716 kwam het boek door een legaat naar Utrecht, waar het een absoluut topstuk is in de collectie van de Universiteits Bibliotheek. Het boek is nu voor iedereen toegankelijk via een prachtige website met scans van alle pagina’s en veel informatie.

hs32sfeer02135vdetailf22

Psalm 63 in het Utrechts Psalter 

Het letterlijk voorstellen van het slijpen van boosaardige tongen komen we onder meer tegen op een prent uit 1789 naar een ontwerp van Karel van Mander. Tongen die zwart en dik zijn van het liegen, worden in een werkplaats geslepen en ontdaan van vuil. Bij de prent hoort een uitvoerig gedicht met onder meer de regels over wie de klanten zijn die naar de tongenslijperij komen:

‘Prekers, Pleyters, Maakelaars

Steeds vol praats, en dol gebaars’

We kennen ze allemaal, nog altijd.

RP-P-OB-82.692 De tongenslijpers, 1689, Hendrick Goltzius (atelier van), naar Karel van Mander (I), 1689

De ‘tongenslijpers’, prent uit 1689 naar een ontwerp van Karel van Mander

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s