The First Salute

XXX_8610_1287089139_1 George Rodney  Zestien november is voor de Amerikanen nog altijd een gedenkwaardige dag. Zij herdenken dan “Het eerste saluut”, de erkenning van de jonge Verenigde Staten.

Andrew Doria Fries Scheepvaartmuseum Sneek

De Andrew Doria 

Op 16 november 1776 verscheen de tot oorlogsschip opgetuigde brik Andrew Doria op de rede van Sint Eustatius. Het schip voerde trots de door hoedenmaakster Margaret Manny in elkaar geknutselde vlag met dertien rode en witte strepen en in de linker bovenhoek de kruisen van Sint Andreas en Sint Joris, de heiligen van Schotland en Engeland. Een paar maanden eerder, op 4 juli 1776, hadden de dertien Engelse kolonies in Noord-Amerika zich onafhankelijk verklaard. Een jaar later zouden ook de kruisen van de Britse beschermheiligen plaats maken voor dertien sterren. De Andrew Doria maakte deel uit van de oorlogsvloot van de Verenigde Staten die bestond uit vier aangepaste koopvaardijschepen.  Het schip liet het anker vallen en loste enkele saluutschoten die prompt werden beantwoord met een kanon op fort Oranje, op last van gouverneur

WP_Johannes_de_Graaff

Johannes de Graaff

Johannes de Graaff. Later zou De Graaff verklaren dat op het neutrale eiland Sint Eustatius ieder schip op deze manier welkom werd geheten, ongeacht de herkomst.

De Britten waren woedend. Het saluutschot werd gezien als een erkenning van de Verenigde Naties door de Republiek der Verenigde Nederlanden, een bevriende natie, hoewel de verhoudingen onder grote druk stonden omdat Sint Eustatius in de ogen van de Engelsen was verworden tot een roversnest, de plaats vanwaar de opstandige Amerikanen werden voorzien van kruit, kogels en wapens.

Gouden Rots

!cid_8D30E9CF-AC40-4001-B085-D420A064422E@wfm

Sint Eustatius ‘De Gouden Rots’

Johannes de Graaff had zijn zaakjes mooi voor elkaar. Hij was op het eilandje geboren als kind van rijke ouders. Voor zijn opvoeding werd hij naar Nederland gestuurd. Hij trouwde met de dochter van de interim-gouverneur Abraham Heyliger, werd bevelhebber van Sint Maarten en secretaris van Sint Eustatius, waarna hij zijn schoonvader opvolgde als gouverneur. De Graaff voerde een grote staat. Hij woonde in een prachtige woning, die hij ingericht had met meubelen, porselein, tin en schilderijen, zoals hij dat had gezien in de huizen van de Amsterdamse regenten. Hij had 300 slaven in dienst. Bezat ongeveer een kwart van het grondgebied van het eiland. Het geld stroomde binnen. Iedereen die een zaakje wilde beginnen of een huis liet bouwen op het eiland kwam bij De Graaff voor een lening, met als gevolg dat hij alle touwtjes op Sint Eustius of Statia zoals de bewoners zeiden, in handen had.

Sint Eustatius was sinds 1636 in bezit van de Westindische Compagnie die probeerde in

Fort_Oranje op Sint Eustatius GNU Free Documentation License,

Fort Oranje 

navolging van haar grote zuster de VOC een handelsmaatschappij op te zetten in de Amerika’s. Het Caribisch gebied was vooral een zaak van de Zeeuwen, die in 1636 voet aan wal zetten op het verlaten eiland van 9 bij 4.5 kilometer gedomineerd door een steile rots, een smalle strook land en een uitstekende rede om veilig te ankeren. Bovendien was het eiland door de gunstige passaatwind uit het oosten goed te bezeilen. De kolonisten begonnen met kleine plantages voor de verbouw van tabak, suikerriet en katoen. Een weinig lucratieve bezigheid op de schrale grond. Weldra bleek dat de handel in suiker en vooral de slavenhandel veel winstgevender waren. De bijnaam “Gouden Rots” kreeg het eiland in het vierde kwart van de 18de eeuw. Groot-Brittannië had grote problemen met de Amerikaanse koloniën die zich los wilde maken van het moederland. De Patriotten in Nederland en de Franse revolutionairen hadden grote sympathie voor de vrijheidsstrijd van de Amerikanen en hun streven naar een vorm van democratie. De planterszoon George Washington was voor veel Europeanen een held. De filosoof en wetenschapper Benjamin Franklin paste met zijn filosofie uitstekend in de ideeën van de Verlichting. Tijdens zijn verblijf in Parijs werd zijn huis een bedevaartsoord voor wetenschappers en politici uit Nederland.

Smokkel

m021400_000608_1

De slavenhandel was van groot belang voor Sint Eustatius

De Britten probeerden met geweld de opstandige koloniën op de knieën te dwingen. Aanvankelijk zag het er naar uit dat de Amerikanen geen schijn van kans hadden tegen de overmacht. Het ongeordende Amerikaanse leger had een chronisch tekort aan wapens en munitie. De Engelsen met hun sterke oorlogsvloot sneden de toevoer vanuit Europa zoveel mogelijk af en de Britse regering sloot contracten met westerse mogendheden met als doel een embargo op de wapenhandel. Op Sint Eustatius stoorde men zich daar niet aan. De wapenhandel was een goudmijn. De Amerikanen voerden ladingen tabak en katoen naar Statia. Nederlandse en Franse schepen brachten er wapens verstopt in vaten en kisten voor het geval zij onderweg door de Engelsen werden gecontroleerd. Op de smalle strook land aan de voet van de rotsen stond een dubbele rij pakhuizen die uitpuilden van kelder tot zolder. De schepen voeren af en aan. Slaven losten de ladingen. Geweren en kruit gingen daarna aan boord van de schepen die naar Amerika voeren waar de vrachten werden gelost in één van de talloze baaien en kreken langs de kust. De Engelsen waren razend. Zonder Sint Eustatius zou de opstand in de Amerikaanse koloniën snel zijn beslist, beweerde men. De Engelse gezant in Den Haag brieste van woede en vergat bij tijd en wijle alle diplomatieke omgangsvormen tot ergernis van het hof. De Staten-Generaal verwees onverstoorbaar naar de bestuurders van de WIC die een grote zelfstandigheid genoten. Hoewel de WIC-bewindhebbers veelal de zelfde waren als de regenten die het in stad en land voor het zeggen hadden. De Britten begrepen er niets van. Koning George III dreigde zelfs met het opheffen van de neutraliteit. De Staten-Generaal besloten een gebaar te maken door gouverneur De Graaff op het matje te roepen. Daar had De Graaff helemaal geen zin in. Hij had het veel te druk, liet hij weten en kon beslist niet tegen een tocht over zee omdat hij gedurende de hele reis zeeziek zou zijn. Dat lieten de staten niet over hun kant gaan. Johannes de Graaff werd gesommeerd naar Amsterdam te komen. Hij speelde de verontwaardigde onschuld. Liet zijn advocaten een verweer van ruim 200 bladzijden met meer dan 700 bijlagen in elkaar zetten en werd tot genoegen van de WIC bewindhebbers op alle punten vrij gesproken.

De woede van Rodney

Johannes de Graaff keerde terug naar zijn post en ging op oude voet verder met de omstreden handel.

Admiraal Rodney

Admiraal Rodney 

Voor de Britten was de maat vol.  De kwestie Sint Eustatius werd mede de oorzaak van de Vierde Engelse Oorlog. Admiraal Sir George Brydges Rodney kreeg de opdracht om Statia geducht af te straffen. Dat was aan de oude ijzervreter wel besteed. Rodney was een norse, gevreesde bevelhebber, een gokker en rokkenjager, niettemin een held voor veel Britten met als gevolg dat zijn achternaam in Engeland tot op de dag van vandaag een geliefde jongensnaam werd. Rodney overviel op zaterdagmorgen 3 februari 1781 Sint Eustatius met een overmacht aan schepen en manschappen. De kleine bezetting op het eiland en de paar kanonnetjes op het fort boden geen enkele weerstand. De voortdurende zuinigheid brak de WIC hier danig op. De Graaff kon niet anders dan zich overgeven. De gevolgen waren rampzalig. Rodney verloor alle oorlogswetten uit het oog. Hij liet de pakhuizen volledig leeg halen. De Joodse kooplui die een welvarende gemeenschap vormden op het eiland werden letterlijk uitgeschud en onmiddellijk gedeporteerd naar eilanden in de buurt. De Franse handelaars werd enig

Het plunderen van sint Eustatius

Het plunderen van de pakhuizen 

soelaas geboden, zij mochten vertrekken naar Franse koloniën in het Caribisch gebied. Rodney was door het dolle toen hij op het eiland ook Engelse kooplui aantrof. Hij bezwoer de Engelsen dat hij niet zou rusten voordat de ‘landverraders’ in  Engeland hun gerechte straf zouden ondergaan. De goederen van De Graaff werden in beslag genomen. Hij mocht zijn huisraad meenemen in het schip dat hem en zijn gezin naar Londen zou brengen. Het ergste was dat Rodney doodleuk de Nederlandse vlag van het fort liet waaien met als gevolg dat tientallen Amerikaanse- en Nederlandse schepen zich van geen kwaad bewust waren en in alle rust hun anker lieten vallen op de rede, waarop prompt schip en lading in beslag werden genomen. Er werd een vloot uitgerust van in beslag genomen schepen die diep in het water lagen vanwege de vrachten gestolen spullen. Begeleid door Engelse oorlogsschepen voer de vloot richting Londen. De waarde van het geheel bedroeg naar schatting meer dan vijf miljoen pond. Inmiddels waren de kansen gekeerd. Frankrijk was begonnen de Amerikaanse opstandelingen te helpen. Een oorlogsvloot uit de Franse marinehaven Brest zag kans een groot deel van de buit te onderscheppen. Slechts een deel van de vloot uit Sint Eustatius bereikte de haven van Londen. Tegenstanders van de admiraal zagen hun kans schoon en foeterden dat Rodney zijn opdracht ver had overschreden. Johannes de Graaff verbleef een paar maanden in Londen en mocht toen terug naar Statia. Hij probeerde daar zijn zaak weer op te zetten, maar de gouden tijden waren voorbij. Groot-Brittannië moest in 1783 bij de Vrede van Parijs de zelfstandigheid van de Verenigde Staten erkennen. Wapensmokkel was niet langer nodig. Johannes de Graaff woonde tot zijn dood in 1813 op Statia dat langzaam afbrokkelde tot een eilandje in de Cariben van weinig betekenis.

Sint Eustatius

Sint Eustatius

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s