Een jeugdwerkje van Ary Scheffer

cbc399e8077f5a8f7bbe30bf761e915473934e8979bf5ecbcc7bb6cc8c23a53d Johan Bernard Scheffer, Ary als 12 jarige jongen_2Toen Ary Scheffer deze tekening maakte was hij nog jonger dan de afgebeelde cadet 

RP-T-1940-292 Portret van de kunstenaar Gijsbert Webbers, Ary Scheffer, 1805 - 1858

De cadet Gijsbert Webbers getekend door Ary Scheffer. (Rijksmuseum)

Het werk van Ary Scheffer, gevierd en herdacht in Dordrecht met een standbeeld en een naar hem genoemd plein – hoewel hij vanaf zijn geboorte maar drie jaar in Dordrecht heeft gewoond – bestaat uit prachtige portretten en romantische Bijbelverhalen of mythische taferelen. Nogal zoet in onze ogen, maar opzienbarend in zijn tijd. Het Dordrechts Museum bezit een brief over een dominee die met zijn echtgenote in 1854 de Schefferzaal betrad. Daar hing het doek ‘Hemelse en aardse liefde’, met een naakte Venus. Toen de vrouw het doek zag gaf ze een verschrikkelijke gil: ‘Met bijde haare handen voor hare ooge uyt riep (zij): het is een schande en weg vloog (zij). Haar man zoo ontsteld niet en keek nog eve om, dagt: moeder Eva was wel geheel naakt’. Vincent van Gogh nam beslist geen aanstoot aan het werk van Scheffer. Toen hij in Dordrecht woonde greep hij ieder vrij moment aan om naar het museum te gaan en te zwijmelen bij de schilderijen van Scheffer. Hij schreef aan zijn broer Theo over een doek waarvan hij een prent op zijn kamer had hangen: ‘ Christus in Gethsemané, dat is om nooit te vergeten’.

d702b77f08ae2246a7502e688f24fb6b9d6d4627cb15e66ddffd780db7a3d39f Ary Scheffer Hond

‘Turc’, de hond van Ary Scheffer

Op zoek naar minder bekend en een beetje uitzonderlijk

ca555b56133c96b8010d62ed66835c3ea849647edbf5d0f9e85e2422acce841f Turc de hond van Scheffer dood

De dode hond 

werk van Ary Scheffer trof ik enkele schilderijtjes van zijn hond Turc, waarvan er één is gemaakt toen het dier was gestorven. In het Rijksmuseum wordt van Ary een tekening bewaard van een knaapje in het uniform van cadet bij de marine. Dat moet Scheffer heel jong hebben geschilderd. De afgebeelde jongen heet Gijsbert Webbers.

Hij is geboren in 1793 en was dus twee jaar ouder dan Gijsbert. Aangezien Ary Scheffers na de dood van zijn vader in 1709, met het gezin is verhuisd naar Brussel en vervolgens naar Parijs, kan hij bij het maken van de tekening niet ouder zijn geweest dan veertien jaar.

cbc399e8077f5a8f7bbe30bf761e915473934e8979bf5ecbcc7bb6cc8c23a53d Johan Bernard Scheffer, Ary als 12 jarige jongen

Ary Scheffer op 12-jarige leeftijd geschilderd door zijn vader Johan Bernard (Dordrechts Museum) 

Dat is mogelijk, want hij ging al op zijn elfde naar de Tekenschool in Amsterdam en gaf blijf van een groot talent. In het museum in Dordrecht wordt een schilderij bewaard, gemaakt door zijn vader, waarop Ary parmantig achter een schildersezel aan het werk is. In het Rijksmuseum wordt Gijsbert ‘kunstenaar’genoemd, maar daar heb ik verder niets over kunnen vinden. Webbers werd in juli 1811 ontslagen. Hij was toen ‘Eere marinewacht’ in Amsterdam, daarna leidde hij een weinig spectaculair leven als ontvanger van de accijnsen in Rotterdam, hij woonde in Kralingen. Carel trouwde toen hij 39 jaar was met de 31 jarige weduwe Elisabeth C.J. van Heynsbergen. Elisabeth overleed in 1854. Daarna ging het niet goed met Gijsbert. Hij moest in 1858 zelfs onder curatele worden gesteld. Hij overleed in 1864 in Barneveld. Zijn vader Carel was een veel flamboyanter man. Carel Webbers werd geboren in 1766 in Willemstad. Hij kwam naar Dordrecht engouw002volk01ill19 ontplooide zich als dichter en tekenaar. Op 18-jarige leeftijd publiceerde hij al zijn eerste bundel gedichten. Hij was een felle patriot met grote verwachtingen van de Fransen. Toen in 1795 in Dordrecht de Vrijheidsboom werd opgericht, beklom Carel de trap en droeg met vuur vanaf het bordes een door hem geschreven gedicht voor dat begon met de regels:

‘Triomf! Triomf! O Dordtenaren

De Tiranny, die ligt hier neêrgebukt

Triomf o Fransche heldenscharen!

Uw arm heeft ons den Dwang ontrukt.’ Enz.

De triomf veranderde al snel in ergernis toen bleek dat de Fransen er vooral op uit waren de in hun ogen rijke Hollanders zo veel mogelijk geld en goederen afhandig te maken. Vanaf 1799 kreeg Napoleon de touwtjes in handen. Carel past zich aan en kort na de eeuwwisseling vinden we hem terug in Den Haag, waar hij secretaris generaal bij het Departement der Ontvangsten was. Af en toe maakte hij nog een gedicht zoals in 1825 het vers ‘De Orkaan’, ten bate van de slachtoffers van de hevige storm die met name in de Zaanstreek tot grote overstromingen had geleid:

‘Van waar die zaamgeperste wolken’

Door ’t buld’rend luchtruim aangevoerd?

Waarom, ô Noordzee! Zijn uw kolken,

Door woeste koking fel beroerd? …..

Het is de storm! – Hij rijst in woede,’ enz.

landscape-with-a-soldier-carel-webbers-carel-webbers

Soldaat getekend door Carel Webbers

Carel Webbers overleed in 1837. Met moeite heb ik

Opnamedatum:  2013-06-13

Koppen van een schaap en een ram, getekend door Carel Webbers

twee tekeningen van hem kunnen vinden, die niet in de schaduw kunnen staan bij het mooie portret dat Ary Scheffers op jeugdige leeftijd van zijn zoon maakte.

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s