Juwelier vermoord in Den Haag

RP-P-OB-80.816In het jaar 1616 werd aan het Hof in Den Haag een Amsterdamse juwelier op gruwelijke wijze vermoord. 

Jan van Wely werd geboren in Barnevelt in het jaar 1568 of 1569. Waarschijnlijk heeft hij, evenals zijn broer een opleiding als juwelier en goudsmid genoten in Den Haag. In ieder geval vestigde hij zich na zijn huwelijk in 1597 in Amsterdam. Eerst in de Warmoesstraat, waar is niet bekend, maar vervolgens begon hij huizen te kopen aan de Oudezijds Voorburgwal en pal daarachter aan de Achterburgwal. Met behulp van de befaamde architect Hendrick de Keyser werden de panden tot één geheel gemaakt, met een mooie gevel en zelfs een torentje op het dak. Het complex huizen bevatte woonruimten, een binnenplaats, een werkplaats en een galerij waarvan een stukje bewaard bleef. Van Wely had schilderijen, rariteiten en juwelen in huis, die hij verkocht aan vermogende personen in heel Europa. Hij kwam ook over de vloer aan het stadhouderlijk hof. In het jaar 1616 bood hij Prins Maurits enkele sieraden aan waaronder een zeer kostbare met edelstenen versierde hoedband. Maurits had geen interesse of zat op dat moment krap bij kas. Hij wees de koop af.

RP-P-OB-80.815 - kopie

Jean de Paris en Jean La Vigne

Kamerheer Jean de Paris zag het likkebaardend aan. Hij nam lijfwacht Jean de la Vigne in vertrouwen en samen besloten ze de handelaar nog een keer te laten komen met zijn juwelen onder het mom dat de prins zich had bedacht. Vol goede hoop meldde Van Wely zich. Eén van de onverlaten schoot hem door het hoofd. De arme Jan was niet direct dood.

RP-P-OB-80.815 (2)

Jan van Wely wordt vermoord

Met een zwaard werd het werk afgemaakt. De moordenaars konden niet uit de voeten met het lijk. Tenslotte wierpen ze de dode in een vuilstort bij de Spuipoort, daar werd het stoffelijk overschot

RP-P-OB-80.815 (3)

Een vuilnisman vindt het lijk

gevonden door een vuilnisman.

Een paar weken later ondernam Jean de Paris een nieuwe poging om zich te verrijken. Hij stal zilver van een griffier, maar bij zijn vlucht over het binnenhof verloor hij een deel van de buit. Hij werd opgepakt en onderging een streng verhoor in de Gevangenpoort, waar hij na de nodige martelingen alles bekende en zijn maat erbij lapte. De buit werd gevonden onder de vloer van een kelder. Dat zoiets kon gebeuren aan het hof was een schande van de eerste orde. De twee werden dan ook zwaar gestraft. Ze werden geradbraakt op het Groene Zoodje. Een straf die alleen voor zeer zware vergrijpen werd toegepast. De veroordeelden werden vastgebonden op een rad. Vervolgens werden met een zware hamer één voor één hun botten gebroken. Tenslotte werd met de hamer de genadeslag gegeven op het hart.

RP-P-OB-80.815 (4)

De moordenaar worden geradbraakt op het Groene Zoodje bij de Gevangen Poort

Daarna werden de twee naar het galgenveld bij de Laakmolen gebracht en op een rad boven op een staak gebonden, tot hun lichamen waren vergaan. De gedode misdadigers kregen spoedig gezelschap van nog een veroordeelde, die vlak voor zijn executie zelfmoord had gepleegd en toen maar in zijn kist aan de galg werd gehangen.

RP-P-OB-80.900 De doodskist van Ledenberg wordt aan de galg gehangen, 1619, Claes Jansz. Visscher (II), 1619

Links de moordenaars op een rad, rechts het lijk van Gilles van Ledenberch opgehangen in een doodskist.

Het betrof Gillis van Ledenberch, griffier van de Staten van Utrecht, remonstrant en aanhanger van Joan van Oldenbarnevelt. Dat was niet naar de zin van Prins Maurits en de eerbiedwaardige man werd ter dood veroordeeld vanwege verraad.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s