Denton Welch

Ik moest en zou het boekje vinden dat mijn verzameling Denton Welch compleet zou maken. De roddelroman van zijn jaloerse verzorgster. 

Het miserabele leven van een estheet

001 035 portret

 Het leven van Denton Welch werd pardoes door midden geknipt op een mooie junidag in het jaar 1935. Denton was op weg naar zijn tante Edith, die was getrouwd met de dominee van het plaatsje Leigh in het graafschap Kent. De twintigjarige veelbelovende student van de Goldsmith School of Art fietste ontspannen door het heuvelachtige landschap. De magere gebrilde knaap, smal gezicht, hoog voorhoofd, grote bos krullend tikje rozig haar, genoot van alles om hem heen. Hij was een estheet die belangstelling had voor het landschap, maar vooral geboeid werd door de architectuur. Na een bezoek aan enkele kerken onderweg, dronk hij thee in een herberg en stapte opgewekt weer op zijn fiets voor het laatste stukje van de tocht. Toen gebeurde het. Een onoplettende dame die hem in haar auto achterop kwam, schepte Denton in volle vaart. Zwaar gewond belandde hij bewusteloos in het gras langs de berm. Toen hij weer bijkwam stond een politieman over hem heen gebogen. “Ik hoorde een stem door een enorme wolk van pijn en misselijkheid. De stem stelde vragen. Hij leek open en dicht te gaan als een trekharmonica. De woorden waren luid als de aanzwellende klanken van een orgel, en krompen vervolgens ineen tot het haast onhoorbare, metaalachtige getinkel van water in een glas. Ik wist dat ik op mijn rug in het gras lag; ik voelde de sprieten in mijn nek. Ik staarde naar de lucht en ik kon me niet bewegen”. Zo beschreef Denton Welch zijn ervaringen van dat afschuwelijke moment, in het postuum verschenen boek ‘A voice through a cloud’ in de vertaling van Stella Bromet.002 011 Een stem door de mist. Vertaliing Stella Bromet, uitg BzztôH, 1987 Dit bij Uitgeverij BZZZTôH verschenen werk is het enige deel uit het oeuvre van Welch dat in het Nederlands is vertaald. Denton Welch verhaalt daarin zijn belevenissen in het ziekenhuis waar hij was overgeleverd aan artsen en verpleegsters in een sfeer die nog het meest doet denken aan de door Dennis Potter geschreven tv serie: The Singing Detective. Denton had tal van botbreuken, zijn huid was op veel plaatsen geschaafd en verwond. Zijn nieren waren ernstig beschadigd even als zijn rugwervels. Hij moest de rest van zijn leven een katheter  dragen. Op latere leeftijd tastten tbc bacteriën zijn beschadigde wervels aan, een vorm van de zeer pijnlijke wervelkolom tuberculose waardoor de wervels inzakken en de patiënt een kromme rug krijgt. Denton Welch leed de rest van zijn leven aan de gevolgen van het ongeluk en stierf daaraan tenslotte op 33jarige leeftijd. Niettemin werkte hij voortdurend aan zijn oeuvre van korte verhalen, dagboeknotities en enkele romans. Hoewel hij aanvankelijk van plan was om kunstschilder te worden, heeft Welch vooral naam gemaakt als schrijver. Hij werd de hemel ingeprezen door auteurs van zijn tijd zoals

Edith Sitwell 1923-35 by Wyndham Lewis 1882-1957

Edith Sitwell geschilderd door Wyndham Lewis

Edith Sitwell, Willem S. Borroughs en W.H. Auden. Zijn boeken werden populair in Engeland en Amerika. Op dit moment is sprake van een oplevende belangstelling voor het fijnzinnige werk van Welch, Er is zelfs sprake van een ‘cult’. Zijn voor het merendeel autobiografische boeken en bundels korte verhalen zijn opnieuw uitgegeven. Fans geven grote bedragen voor zeldzame eerste drukken van zijn werk. In Nederland is Denton Welch niet of nauwelijks bekend. Reden voor een poging deze interessante auteur onder de aandacht te brengen.

 

Sjanghai

004 039 familie Welch

Het gezin Welch met (staand) Denton

Maurice Denton Welch werd geboren in Sjanghai op 29 maart 1915. Hij werd Denton genoemd naar zijn Amerikaanse grootmoeder. Zijn vader was een zakenman in de stad die toen als financieel centrum van Azië haar hoogtepunt bereikte. Er woonden ca 650.000 mensen. De Amerikanen en Engelsen hadden er een machtspositie verworven. Sedert de vrede met China hadden ook Japanse zakenlui er kantoren. De stad bruiste van energie. De rijken namen deel aan een mondain uitgaansleven met exclusieve party’s, diners en high teas in de vele restaurants en bezochten regelmatig de paardenraces. De welgestelde ouders van Denton namen intensief deel aan deze wereld. Denton was de jongste van vier zoons. Bill, de oudste, was een robuuste sportman. Een tweede kind stierf jong. Paul was twee jaar ouder dan Denton, met hem had hij veel contact. Denton was een in zichzelf gekeerd kind, dat zijn grootste vreugde vond in het spelen met de juwelen van zijn moeder. Een bezoek aan een kermis was aan hem niet besteed. Hij huilde van angst bij al die kleuren en dat lawaai. Liever zocht hij schelpen of mooie steentjes op een stil strand. Hij was de lieveling van zijn moeder die hem meenam op haar reizen naar Engeland en Amerika, een leven in hotels en op luxe passagiersschepen. Met zijn vader had Denton nauwelijks contact. Een enkel zinnetje is typerend voor de verhouding vader-zoon zoals in

Ill door D.W. bij The Coffin on the Hill

The coffin on the Hill

“The coffin on the hill”, één van Dentons beroemdste korte verhalen. De kleine Denton ging mee met een boottochtje over de Yangtze, waartoe een luxe boot met personeel en al was gehuurd. Denton verkeerde in grote opwinding. Toen het bedtijd was, ging hij naar zijn hut. In het verhaal schrijft hij hierover: “Ik zei welterusten tegen mijn vader zonder hem een kus te geven en ging alleen naar beneden”.

Het was een enorme slag voor Denton toen hij op elfjarige leeftijd zijn moeder, die leed aan een nierziekte, verloor. Zijn vader stuurde hem naar een school in Engeland. Een ramp voor het in zichzelf gekeerde kind, dat het leven temidden van rumoerige pubers in een school met uniformen en strakke regels niet kon uitstaan. Kort na zijn zestiende verjaardag kwam Denton tot een daad, die helemaal niet paste bij zijn karakter. Hij liep weg van school. Een vorm van verzet die de stille jongen plotseling tot held van de school maakte, zoals hij later uitvoerig beschreef.

 

Student

Hallow Castle

Denton maakte affiches als bijverdienst

Zijn vader zag geen andere oplossing dan zijn zoon naar China te halen. Er was inmiddels veel veranderd. China was sedert enkele jaren een Volksrepubliek. De spanningen met Japan groeiden met de dag en leidden in 1932 zelfs tot een bombardement van Shanghai door de Japanners die zich ergerden aan de studentenrellen als protest tegen de invallen in Mantsjoerije. De Europeanen leken zich van dat alles niet veel aan te trekken. Zij dreven handel zoals voorheen en besteedden veel aandacht aan hun mondaine leven. De opgroeiende Denton werd uitgenodigd op wonderlijke feestjes, waar hij groot vermaak vond in verkleedpartijen. Zijn grote wens was kunstschilder te worden. Zijn vader stuurde hem tenslotte terug naar Engeland waar hij onder de hoede kwam van Evelyn Sinclair, een huishoudster die hem het grootste deel van zijn leven trouw zou blijven. Denton werd student aan het gerenommeerde Goldsmith College. Hij had het er zeer naar zijn zin en bleek over een aardig talent te beschikken. Zijn medestudenten giechelden om de extra vagante manier waarop hij zich kleedde en gedroeg. Zij noemden hem spottend een kwaadaardige versie van Little Lord Fauntleroy. Denton was financieel onafhankelijk. Hij erfde bezittingen van zijn moeder in Maleisië en ontving een maandelijkse toelage van zijn vader. Met “Evie”Sinclair betrok hij een nieuw onderkomen dat hij volpropte met zijn schatten: antiek dat hij op de kop had getikt en zilver en porselein uit het familiebezit. Het liefst trok  Denton zich terug op een eenzame plek voor een picknick. Het was op één van die momenten dat hij ontdekte meer vreugde te vinden in schrijven dan in schilderen. Hij maakte zijn eerste notities, begon aan zijn jeugdherinneringen, schetste korte verhalen en schreef regelmatig in zijn dagboek. Toen kwam het vreselijke ongeluk dat zijn leven totaal op zijn kop zette. Denton herstelde langzaam in een ziekenhuis op de mannenzaal, temidden van stervenden en idioten. Hij onderging gelaten de vaak weinig zachtzinnige onderzoeken en de voor hem zo genante hulp van doorgewinterde verpleegsters. De overplaatsing maanden later naar een verpleeghuis waar hij een begripvolle arts ontmoette die hem af en toe meenam uit de ziekenhuissfeer was een verbetering.

 

Folly

welch02

De Folly waarin Denton woonde en die hij gebruikte als voorbeeld voor ‘The coffin on the Hill”

Eindelijk was hij voldoende hersteld om weer zelfstandig te wonen met zijn trouwe huishoudster Evelyn. De oorlog maakte het niet makkelijk om voor de kunst te leven. Dentons vader overleed in 1942. Hij bleek al zijn geld aan zijn tweede vrouw te hebben nagelaten. De bezittingen in Maleisië waren door de omstandigheden waardeloos. Denton leefde van een minimum. Ondanks zijn slechte gezondheid schreef hij elke morgen in bed enkele uren lang. Daarnaast maakte hij tekeningen en schilderijen, een enkele keer in opdracht. Een keukenbrandje beroofde hem van zijn familiezilver en – porselein. Met Evie verhuisde hij naar een optrekje van enkele vierkante meters boven een garage. Een soort ‘folly’ met hoge gothische ramen. Gelukkig was bij de brand niet het portret verloren gegaan dat Welch juist had voltooid. Het betrof een schilderij van

022 foto Lord Berbers

Lord Berners

Lord Berners naar een foto uit diens jeugd. Berners was een telg uit een eeuwenoud aristocratisch Engels geslacht. Hij werd door de biograaf Marc Armory, de ‘Last Eccentric’ genoemd. Berners schilderde, componeerde en schreef verhalen. In zijn onder de titel First Childhood verschenen jeugdherinneringen stond een foto van de kleine lord op achtjarige leeftijd, verkleed als een soort Robinson Crusoë met een papegaai op zijn schouder. Denton was bijzonder gecharmeerd van de foto en hij maakte er een schilderij van. Het leek hem niet slecht voor zijn carrière om het doek onder de aandacht van Berners te brengen. Hij schreef hem een brief waarop een positieve reactie volgde. De lord was nieuwsgierig naar het schilderij hoewel hij spijtig opmerkte dat zijn overvloedige haardos zoals op de foto hem grotendeels was ontvallen. Denton ging vol goede hoop op reis naar Oxford, waar hij zijn intrek nam in het nog steeds bestaande Randolph Hotel, eigenlijk boven zijn stand gezien zijn financiële omstandigheden van dat moment. Er vond een merkwaardige ontmoeting plaats. De timide Berners staarde lange tijd naar het schilderij en maakte enkele opmerkingen over details. De introverte Denton wist niet hoe hij het schilderij moest aanprijzen en verkopen. Na drie kwartier stond Berners op, keek rond in de kamer en maakte een reeks opmerkingen over het voortreffelijke sanitair in het hotel. Toen vertrok hij zonder het schilderij te kopen. Denton liet het schilderij achter bij vrienden en reisde ontgoocheld naar huis. Om aan de kost te komen schreef hij korte verhalen en werkte daarnaast aan zijn eerste boek.

Succes

Image-02

Denton zorgde zelf voor de vormgeving en illustraties van zijn boeken

De gezaghebbende schrijver en criticus Herbert Read was geïnteresseerd in de uitgave van Dentons  ‘Maiden Voyage’, een autobiografie over de periode vanaf het moment dat Denton wegliep van school, tot zijn reis naar China. Tijdens de voorbereidingen van de uitgave, las Edith Sitwell toevallig een verhaal van Denton in het tijdschrift Horizon. Ze herkende onmiddellijk het schrijverstalent. Ze nam contact op met Denton en schreef uiteindelijk het voorwoord voor ‘Maiden Voyage’, het boek werd een enorm succes. De eerste druk was binnen de kortste keren uitverkocht. Een tweede druk volgde en Denton werkte tussen het schrijven van korte verhalen en de notities in zijn dagboeken aan zijn tweede boek: ‘In Youth Is Pleasure’. De uitgever had moeite met alweer een autobiografie. Maar de lezers konden niet wachten. Een jaar later verscheen het boek.

020 024 A cat waiting for its master, aquarel, Denton Welch,1946

Tekening die Denton maakte van zijn kat

Ondertussen ging de gezondheid van Denton gestaag achteruit. Hij werd geplaagd door aanvallen van migraine, had voortdurend last van zijn rug, zijn bloeddruk was veel te hoog, zijn nieren functioneerden slecht. Het schrijven kostte hem veel inspanning. Alles schreef hij  met de pen, maakte handgeschreven copieën en liet die uittypen. Af en toe ontving hij bezoek, soms vanuit zijn bed. Denton wond zich dan teveel op, met koortsige wangen voerde hij met zijn schrille stem het hoogste woord. De bezoekers verbaasden zich over de kleine ruimte volgestouwd met zorgvuldig op elkaar afgestemd antiek en bric-à-brac.  De befaamde Engelse biograaf Hector Bolitho beschreef het verblijf van Denton na een bezoek als volgt:

“Er stond een onvoltooid portret op een ezel. Kwasten lagen in een nette rij op een tafel; naast het bed een keurige stapel boeken, en een tafeltje met inlegwerk, alles zo dicht op elkaar dat ik mij Denton Welch kon voorstellen, schilderend, lezend, schrijvend, spelend op het spinet en etend. Dat alles op een oppervlakte van enkele vierkante meters. Hoewel hij in de tuin kon wandelen, en iedere dag een poosje werkte aan één van zijn taken, bracht hij de meeste tijd door in bed in dat volgestouwde kamertje. Men proefde er iets van de claustrofobie in zijn leven en de zelfbespiegeling waartoe men werd gedwongen binnen zo’n eng levenspatroon”.

 Denton correspondeerde met tal van vrienden onder wie Noël Adenay, de vrouw van Bernard Adenay, oprichter van de nog altijd bloeiende ‘London Group’. Noël had al in 1940 een keer met een wederzijdse vriend thee gedronken bij Denton, maar ze raakte pas werkelijk in hem geïnteresseerd toen hij na zijn eerste publicaties werd bewierookt door Edith Sitwell. In de loop van de jaren schreef Denton haar meer dan 130 brieven. Adenay bemoederde en betuttelde hem zozeer dat het Welch soms benauwde.

 

Jaloezie

015 021 Sleutelroman over het leven van Denton Welch

Het boekje dat de jaloerse verzorgster schreef is een sleutelroman

De vrouw werd dol van jaloezie toen Welch een jongeman ontmoette waardoor zijn leven op slag veranderde. Het was november 1943. Denton was zieker dan ooit en kwam bijna zijn bed niet meer ooit. Een excentrieke vriend zocht hem op, vergezeld van een jonge landarbeider met de naam Eric Oliver. Eric was in alles het tegenovergestelde van Denton. Hij had nauwelijks de lagere school doorlopen, was een overtuigd dienstweigeraar, hij werkte op het land in een vorm van vervangende dienstplicht, dronk meer dan goed voor hem was en blaakte van gezondheid. Hij hield niet van zachte heelmeesters en pakte Denton stevig aan. “Je moet er uit, niet in bed blijven liggen, ga mee naar de pub”. Denton liet zich overtuigen en kwam uit bed, zo slap als hij zich voelde. Er volgde een hectische tijd. Denton werd stapel verliefd op Eric die spoedig zijn intrek bij hem nam, hoewel er van diens kant van niet meer dan vriendschap sprake was. Denton kwam uit zijn isolement, hij kocht zelfs een autootje en het stel maakte tochtjes in de omgeving en ontving vrienden. Het onderkomen van de twee werd te benauwd, bovendien ergerde Denton zich aan de nieuwsgierigheid van de buren. Hij smeekte Noël om een deel van haar fraaie zomerhuis “Middle Orchard in Crouch aan hem te verhuren. Denton zou er de laatste jaren van zijn leven doorbrengen. Onder de titel ‘Brave and Cruel’, verscheen in 1948 een bundel verhalen. Op 30 december van dat jaar stierf de uitgeputte Denton in de armen van zijn vriend Eric. Naast hem lag het onvoltooide manuscript van ‘A Voice through the cloud’, de beschrijving van zijn korte en moeizame leven. Eric liet de afhandeling van de literaire erfenis van Welch over aan de bekende criticus Robert Lehmann, die tot zijn verbijstering jaren later in een lade van een aan hem toevertrouwde kast een urn met de as van Denton aantrof. Na de dood van Denton Welch verschenen behalve het onvoltooide boek over zijn leven, zijn journalen, resterende verhalen en gedichten met daaraan toegevoegd afbeeldingen van recente schilderijen. Eric eindigde zijn leven in grote armoede. Hij viel dood op straat op 1 april van het jaar 1995. Tussen een heleboel rommel werden onder een kussen in zijn woonkamertje 42 brieven van Denton gevonden. Denton Welch is het mooiste wat mij in mijn leven is overkomen beweerde hij aan het eind van zijn leven. Noël Adenay publiceerde in 1956 een sleutelroman over het leven van Welch, waarbij zij gretig putte uit de tientallen brieven van hem. Op verzoek van de uitgever voerde zij Eric op als een vrouw, in de vorm van een venijnige straatmeid. Als titel stal zij de laatste woorden van Emily Brontë: “No coward soul (is mine)”. Het roddelboekje had geen enkele literaire waarde, maar is een collectors item voor de bewoneraars van Denton Welch, en daarvan zijn er nog altijd veel.

006

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s