Leidse Hofjes

leiden-hofje-sion_7162-174x300 (1)  De Leidse Hofjes gaan mij zeer ter harte. Ik heb er in de loop van de jaren veel over geschreven en meegewerkt aan tv uitzendingen. Het behoud van de hofjes is vooral te danken aan de Stichting Leidse Hofjes. De oprichting van die stichting was een merkwaardige gebeurtenis. 

Leiden in last

“Zouden ze komen”, vroeg ik mij zenuwachtig af. Het was op een stormachtige avond in 1966. De door mij bewoonde regentenkamer van het Schachtenhof had ik ontruimd. Er stonden rijen gehuurde klapstoeltjes. Koffie pruttelde in het piepkleine keukentje. In jeugdige onbezonnenheid had ik alle regenten onder de kreet “Leiden in last”, uitgenodigd. De Leidse hofjes werden bedreigd. Op het stadhuis circuleerde een lijst met de namen van 19 hofjes die wel konden verdwijnen. De bewoners werden bestookt met brieven van bejaardenhuizen die als paddestoelen uit de grond rezen. Op aanlokkelijke wijze werden ouderen verleid om hun hofjeshuisjes op te geven en voor de nieuwe vorm van bejaardenhuisvesting te kiezen. De kosten konden eenvoudig worden geregeld via de bijstand. De regenten zaten met hun handen in het haar.

040

Het begon in de regentenkamer van het Schachtenhofje. (tek. Jan Belt)

Ze kwamen allemaal op die gedenkwaardige bijeenkomst in het Schachtenhof. Het was de tijd dat in de binnenstad van Leiden alom werd gesloopt en gedempt. Hele buurten liet men verkrotten. De regenten zagen niet langer kans om de hofjes te onderhouden van de geringe huuropbrengst. Sommige hofjes stonden op instorten. Voor onder meer het Loridanshof, het Hofje van Assendelft en  het Van der Speckhofje was een sloopvergunning aangevraagd. Nadat de regenten hun zorgen hadden geuit, stond Mr. Sormani op en riep met krachtige stem: “We moeten een stichting maken tot behoud van de hofjes”. Op 31 mei 1967 werd de akte getekend. Er werd een enthousiast bestuur gevormd,  bestaande uit de voorzitter J.P. Zwanenburg (namens de diaconie van de Hervormde Kerk), bankdirecteur P.G. Hilgersom paste op de centen, na de beginfase nam de directeur van de Stichting Studentenhuisvesting. P. van Heerden die taak over. Bestuursleden waren verder mej. A.J. van Nienes, de markante directrice van enkele bejaardenhuizen, de directeur van de Sociale Dienst mr. J. W. ten Napel  en ik werd secretaris. Het bestuur werd ondersteund met commissies die zich bezig hielden met zulke uiteenlopende zaken als restauratie van de huisjes, zorg voor de bejaarde bewoners en aandacht voor de kunstschatten in de hofjes.

 

Publiciteit

De stichting trok enorm veel aandacht. Veel Leidenaars hadden er schoon genoeg van dat de stad onder hun ogen werd gesloopt. In het Leidsch Dagblad mocht ik elke week één hofje beschrijven, fotograaf J. Holvast maakte er een plaatje bij. De serie werd uitgegeven in een boekje dat in 1969 verscheen. Een stroom van artikelen volgde in kranten en tijdschriften in Nederland en ver daarbuiten. In 1976 werd met Joop Daalmeyer voor de VARA een film gemaakt over de Leidse Hofjes, die een enorme impact had. De kijkers konden zich niet voorstellen dat men in Leiden bezig was zo iets bijzonders als de schat aan hofjes te vernielen. Samen met uitgeverij Gottmer werd een groot boek uitgegeven over de “Hofjes in Nederland”, waarin ook alle 35 Leidse Hofjes een plaats kregen. In 1976 volgde “Hofjes in Leiden”, met de prachtige foto’s van Herman Kleibrink. Er werden wandelingen langs en concertjes op de hofjes georganiseerd. De Leidse Hofjes werden een bezienswaardigheid. Voorbij was de tijd dat men tegen lastige Leidenaars zei: “Ga jij maar op een hoffie wonen! “

Leidenaars en hofjesbewoners werden trots op dit kostbare bezit.

040 omslag boek

Omslag van het hofjesboek

Restauratie

Architecten zoals Piet van der Sterre en Elias Canneman en later Bob van Beek en Taco Mulder bogen zich over de problematiek van de hofjes. Op ingenieuze manier werden oplossingen gevonden om met behoud van originele elementen, modern comfort in te brengen, waarbij vaak van twee huisjes één woning werden gemaakt. Mej. Van Nienes ontwikkelde het plan om de eenheden te vergroten door aanleunwoningen bij de hofjes te bouwen. De Stichting Studenten Huisvesting ontfermde zich over de hofjes die letterlijk op instorten stonden en maakte er juweeltjes van, begeerd als woning door menige student. Zoals bijna altijd het geval is met monumenten in de binnenstad werkte restauratie aanstekelijk. Nadat de eerste hofjes waren opgeknapt, volgden andere hofjes en panden in de directe omgeving. Leiden keerde terug op haar schreden. Het was de tijd dat afbraak en verval een halt werd toegeroepen.

040 Schachtenhofje in 1938Lees meer over de Leidse Hofjes in mijn boek ‘Alle Leidse Hofjes’. Kijk op de prachtige hofjessite van Niek Bavelaar: http://www.niekbavelaar.nl met een plattegrond waarop alle hofjes te vinden zijn. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s